Fi'ilai Haɗaɗɗu (Phrasal Verbs)
Phrasal Verbs
Phrasal Verbs fi'ilai ne da ke haɗuwa da ƙaramin kalma (preposition ko adverb) don samar da sabuwar ma'ana. 'give up' (daina), 'look after' (kula da), 'turn on' (kunna). Ma'anar ta bambanta da fi'ilin asali! A Hausa, 'daina' (give up) da 'kula da' (look after) kalmomi ne daban-daban, amma a Turanci haɗin fi'ili + ƙaramin kalma ne. Phrasal verbs suna da yawa a Turanci na yau da kullum.
Phrasal Verbs Masu Amfani na Farko
Wasu phrasal verbs mafi amfani a rayuwar yau da kullum.
Please turn on the light.
Don Allah kunna fitilar.
Can you turn off the fan?
Shin za ka iya kashe fanin?
I wake up at 6 every morning.
Ina tashi da ƙarfe shida kowace safiya.
Don't give up! Keep trying.
Kada ka daina! Ka ci gaba da ƙoƙari.
| Phrasal Verb | Ma'ana | Misali |
|---|---|---|
| turn on / turn off | kunna / kashe | Turn on the TV. |
| wake up | tashi (daga barci) | I wake up early. |
| give up | daina | Don't give up. |
| look after | kula da | She looks after her brother. |
Ƙarin Phrasal Verbs Masu Amfani
Ƙarin phrasal verbs da suke yawan zuwa a magana ta yau da kullum.
I need to find out the answer.
Ina buƙatar gano amsar.
She grew up in Kaduna.
Ta girma a Kaduna.
Please pick up the trash.
Don Allah ka ɗauki shara.
I'm looking forward to the holiday.
Ina fatan hutu yana zuwa.
| Phrasal Verb | Ma'ana | Misali |
|---|---|---|
| find out | gano/sani | I found out the truth. |
| grow up | girma | He grew up in Lagos. |
| pick up | ɗauka | Pick up your bag. |
| look forward to | jiran da farin ciki | I look forward to meeting you. |
Inda Abin Magana (Object) Ke Zuwa
Wasu phrasal verbs ana iya raba su — abin magana yana zuwa tsakiya. Idan pronoun ne, dole ne a raba su.
Turn on the light. / Turn the light on. ✅
Kunna fitilar.
Turn it on. ✅ (ba 'Turn on it' ba ❌)
Kunna ta.
Pick up the book. / Pick the book up. ✅
Ɗauki littafin.
Pick it up. ✅ (ba 'Pick up it' ba ❌)
Ɗauka.
Idan pronoun ne (it, them, him, her), dole ne ya zo TSAKIYA: turn it on ✅, turn on it ❌
Bambancin Hausa da Turanci
- ●A Hausa, fi'ilai kamar 'kunna', 'kashe', 'daina', 'gano' kalmomi ne guda ɗaya. A Turanci, phrasal verbs haɗin kalmomi biyu ne (turn on, give up, find out).
- ●Ma'anar phrasal verb galibi ta bambanta da ma'anar fi'ili da ƙaramin kalma daban-daban — 'give up' ba 'bayar sama' ba ne, 'daina' ne.
- ●Babban wahala: phrasal verbs ba su da ƙa'ida — dole ne a tuna da su ɗaya bayan ɗaya.
Common Mistakes
Turn on it.
Turn it on.
Pronoun (it) dole ne ya zo tsakiya — ba 'turn on it' ba.
I gave up. (idan ma'anar daina shan taba ne, dole ne a faɗi abin)
I gave up smoking.
'give up' = daina — ba ma'anar 'bayar sama' ba.
Try it in conversation
A
What time do you usually wake up?
Ƙarfe nawa kake tashi akai-akai?
B
I wake up at 5 AM for morning prayers.
Ina tashi da ƙarfe biyar na safe don sallar asuba.
A
Can you turn off the light? I want to sleep.
Za ka iya kashe fitilar? Ina son barci.
B
Sure, I'll turn it off right now.
Tabbas, zan kashe ta yanzu.
Fill in the blanks
She ___ ___ in a small village near Kano.
The lights are on. Please turn ___ off.
Quiz
'Please ___ the TV. The show is starting.' — Zaɓi amsar da ta dace.
'Don't ___! You can still pass the exam.' — Cika gurbin.
Related Topics

Practice speaking English in the app
Practice English conversation with AI. Download for free!
Free Download